بررسی خیار عیب

امور مالی و اقتصادی همیشه و در همه حال موضوعی پراهمیت در جامعه بوده است و معاملات یکی از مواردی است که در روابط بین افراد تاثیرات گسترده ای را می گذارد و بعضا پیش می آید که در روابط معاملاتی اختلافاتی حادث می گردد که موجب طرح دعوا در دادگاه شده و به دلیل عدم آشنایی با مقررات حقوقی سالها یک موضوع به طول می انجامد. یکی از راهها برای سریعتر نتیجه گرفتن مشاوره و در اختیار قرار دادن موضوعات حقوقی به وکیل پایه یک دادگستری می باشد. در این مقاله یکی از مباحث مهم در قراردادها که خیار عیب می باشد را مورد بررسی قرار می دهیم.

خیار عیب

خیار در معنای حقوقی آن حق و اختیار برهم‌ زدن قرارداد ‌و یا معامله می باشد.
در قانون مدنی در ماده ۳۹۶ قانون مدنی انواع خیارات را ذکر کرده است که یکی از این خیارات خیار عیب می باشد.
در برخی از اوقات پیش می آید که مردم در زمان خرید یک جنس و یا کالایی اقدام به خرید جنس یا کالایی ‌می‌نمایند و پس از خرید به وجود عیب و نقصی در آن پی می برند در این موارد قانونگذار اختیاری را برای خریدار قرار داده است تا بتواند با مراجعه به دادگاه حقوقی خود یا به وسیله وکیل درخواست فسخ معامله و قرارداد خود را بنماید که به این اختیار قانونی فسخ معامله بر مبنای خیار عیب می گویند.

درخصوص خیار عیب، موضوع که پیش می آید تشخیص خیار عیب است این مورد با توجه به عرف و قواعد معمول صورت می پذیرد و باعث می شود درزمان و مکان‌های مختلف، حادث شود امکان پذیر باشد.

شروط پذیرفتن خیار عیب

برای آنکه بتوان از خیار عیب استفاده کرد بایستی دو شرط در کالا و معامله وجود داشته باشد که به شرح ذیل می باشد:
• عیب بایستی مخفی و غیرقابل تشخیص بوده باشد:
هرگاه مشتری یا خریداری در موقع خرید جنس مورد معامله، در مورد کالایی که مورد معامله قرار گرفته است آگاهی و علم کافی در خصوص وجود عیب را نداشته باشد. در صورتی که عیبی در کالا ببیند در صورت امتناع فروشنده این موضوع ‌می‌‌تواند به دلیل مستتر و مخفی بودن عیب با ارائه دادخواست فسخ به دادگاه احقاق حق کند و مبلغ ثمن خود را بازپس بگیرد.
• موجود بودن عیب در کالای مورد معامله در حین معامله:
در صورتی که عیب مربوطه در زمان عقد و معامله در کالای مورد نظر موجود بوده باشد و پس از خریداری یک کالا به وجود نیامده باشد. خریدار می تواند با طرح دعوای حقوقی در مرجع قضایی از طریق وکیل خود با دفاع بر مبنای اینکه سهل انگاری در زمان معامله نداشته و عیب در زمان انعقاد معامله وجود داشته است معامله را فسخ نماید.

شاید دوست داشته باشید بخوانید  شیوه دادرسی در اداره کار
وکیل پایه یک دادگستری
وکیل پایه یک دادگستری

برای خریدار این حق وجود دارد که با استفاده از وکیل پایه یک دادگستری به دادگاه رفته و در جلسه دادگاه به دلیل محقق شدن شروط خیار عیب، با توافق معامله را بپذیرد و یا اینکه مابه التفاوت کالای معیوب با کالای سالم را از فروشنده مطالبه کند. به طور کلی خریدار قیمت پایین‌تری را بر مبنای عیب موجود در کالای خریداری شده پرداخت خواهد کرد. نکته حقوقی که بایستی اشاره نمایم این است که به ما به التفاوت کالایی که دارای عیب می باشد و کالای سالم که خریدار مطالبه کرده است. ارش عیب می گویند.
ارش در واقع مقدار مالی می باشد که به عنوان جبران خسارت مالی یا جسمی در دین برای آن اندازه ای تعیین نشده به خسارت دیده پرداخت ‌می‌گردد.

براساس ماده ۴۲۲ قانون مدنی در زمانی که بعد از معامله مشخص گردد که مبیع‌، معیوب بوده است مشتری این اختیار را خواهد داشت که مبیع معیوب را با اخذ ارش بپذیرد و یا اینکه معامله را فسخ کند :
1- اگر مشتری به دلیل عیب در معامله به وسیله وکیل پایه یک دادگستری دعوایی را در دادگاه مطرح کند دادگاه زمانی اختیار فسخ به مشتری داده می شود که مبیع موجود و سالم بوده و خریدار نیز مالک آن بوده باشد، در غیر این صورت اختیار فسخ از بین رفته و خریدار صرفا حق ارش دارد
2- هرگاه خیار عیب ساقط شده باشد، حق ارش گرفتنبه تبع آن امکان پذیر نمی باشد به این دلیل که خیار عیب هر دو اختیار را مشمول می گردد.
3- ارش گرفتن نیز از قواعد عمو‌می‌است و نباید آن را ویژه بیع شمرد.
4- مواردی که مشتری امکان فسخ معامله را به جهت خیار عیب ندارد و تنها ‌امکان گرفتن ارش وجود خواهد داشت.
شرایط اخذ ارش
در بعضی ازموارد با توجه به شرایط خاصی مشتری نمی تواند از حق فسخ معامله بر مبنای خیار عیب استفاده کند و تنها امکان و مطالبه ارش را در خواهد داشت. این شرایط به شرح ذیل می باشد.

شاید دوست داشته باشید بخوانید  دعاوی حقوقی و اعاده دارسی

• در صورتی که کالای مورد معامله، از بین رفته رفته باشد و یا اینکه از جانب خریدار به شخص دیگری منتقل شده باشد.
• در زمانی که خریدار در دادگاه به وسیله وکیل پایه یک دادگستری که انتخاب کرده است بتواند ثابت نماید در شرایطی تغییری در مبیع ایجاد شده است مانند موردی که تغییر به خواست خریدار انجام شده باشد یا خیر.
• در شرایطی که پس از دریافت کردن کالا توسط مشتری، عیب دیگری در کالا ایجاد گردد. مگر آن ‌که در هنگام خیار مختص به مشتری ایجاد شده باشد که در این شرایط، مانع از فسخ معامله نبوده است.

براساس ماده ۴۲۹ قانون مدنی در برخی از موارد مشتری نخواهد توانست بیع را فسخ کرده و فقط ‌می‌‌تواند ارش دریافت نماید.
1- در صورتی که خریدار با اقامه دعوا در دادگاه به وسیله دفاعیات وکیل خود بتواند ثابت کند که مبیع نزد مشتری تلف شده و یا آن را به دیگری انتقال داده است.
2- هرگاه در مبیع تغییری حادث شود و تفاوتی نمی کند که این تغییر توسط مشتری بوده و یا خیر ۳
3- هنگامی که بعد از قبض مبیع، عیب دیگری در آن به وجود آمده است مگر این که در زمان خیار مختص به مشتری به وجود آمده باشد که در این صورت مانع از فسخ و رد نخواهد بود.
در پایان بایستی اشاره نمایم که با توجه بر مطالب معروضه و مطابق بر ماده ۴۲۲ قانون مدنی خریدار در مواردی که بیان شد نمی‌تواند اقدام به استفاده از خیار عیب نماید و صرفا باید ما به التفاوت کالای معیوب با کالای سالم را که ارش می باشد را دریافت کند.

منابع: برگرفته از قوانین و مقررات حقوقی و امور قراردادها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *