آیا امکان طلاق غیابی برای زن وجود دارد؟

اگرچه از ازدواج به عنوان یک پیوند مقدس یاد می‌شود، اما گاهی شرایط زندگی به شکلی پیش می‌رود که زوجین حاضر به استفاده از گزینه‌هایی مانند جدایی به صورت غیابی هستند. با توجه به قوانینی که در حال حاضر به عنوان شرایط ازدواج در نظر گرفته می‌شود، کار زنان برای جدایی از همسرانشان بسیار سخت‌تر است. در این بین برخی از زنان اصرار دارند که از گزینه وکالت حق طلاق در زمان نکاح استفاده کنند که باز هم استفاده از آن نیاز به شرایط خاصی دارد.
با توجه به چالشی که زنان با جدایی به صورت غیابی دارند، در این مطلب به طور ویژه این موضوع را بررسی خواهیم کرد و در مورد شرایط استفاده از آن صحبت می‌کنیم.

طلاق غیابی یعنی چه؟

طلاق غیابی یکی از راهکارهای جدایی مردان و زنان در طول فرآیند ازدواج است که به دلیل غیاب یکی از زوجین صورت می‌گیرد. در این شیوه مردان یا زنان دلایل قابل قبول و منطقی برای جدایی از طرف مقابل خود دارند و می‌توانند با استناد به آن‌ها، دادگاه را راضی به جدایی کنند. البته استفاده از این گزینه هم برای زنان و هم برای مردان شرایط خاص و پیچیده‌ای دارد و ممکن است پروسه جدایی را طولانی‌تر کند. حتی در برخی موارد داشتن حق وکالت طلاق از طرف زوج به طرف مقابل ممکن است توسط دادگاه لغو شده و شرایط عرفی و مدنی در نظر گرفته شود.

طلاق غیابی مردان

طلاق غیابی مردان را به عنوان یک گزینه کمتر رایج ابتدا بررسی می‌کنیم. معمولاً مطرح کردن گزینه جدایی توسط مردان و دادخواست متارکه بسیار راحت‌تر است. با توجه به شرایط قانونی موجود برای مردان، نیازی به حضور زنان در دادگاه نیست و حتی آنها می‌توانند به صورت غیابی یا حضوری فرایند جدایی را انجام دهند. تنها تفاوتی که بین آنها وجود دارد این است که مردان در صورت عدم حضور زنان در دادگاه از گزینه جدایی به صورت غیابی استفاده می‌کنند و زن می‌تواند در مهلت قانونی خود نسبت به مواردی مانند نفقه یا مهریه شکایت داشته باشد.
در صورتی که مردان درخواست جدایی به صورت غیابی را داشته باشند، زنان می‌توانند از حقوق مالی خود مانند مهریه، نفقه معوقه، نفقه ایام عده و اجرت‌المثل ایام زوجیت درخواست شکایت داشته باشند و دادگاه وظیفه مطالبه این حقوق را برعهده می‌گیرد. در این صورت با توجه به شرایط امضاء شده در عقدنامه، زنان می‌توانند تمامی حقوق خود را به طور کامل از مردان دریافت کنند. اگر بعد از صدور حکم طلاق غیابی مشخص شود که مرد توانایی پرداخت مهریه را ندارد، زوجه می‌تواند درخواست زندانی شدن او را داشته باشد. اما اگر بررسی‌های دادگاه نشان دهد که مرد دارای شرایط اعسار است و شرایط مالی مناسبی ندارد، امکان استفاده از گزینه‌های دیگری مانند تقسیط مهریه هم وجود دارد.

طلاق
 

طلاق غیابی زنان

درخواست متارکه به صورت غیابی در مورد زنان رواج بیشتری دارد و به همین دلیل قانون مدنی کشور برای آن گزینه‌های مختلفی مطرح کرده است. با توجه به شرایطی که مردان در قانون ازدواج دارند و ممکن است توانایی پرداخت مهریه را نداشته باشند، این امکان وجود دارد که از گزینه تحت فشار قرار دادن زنان استفاده کنند. به همین دلیل قانون مدنی کشور از گزینه طلاق غیابی برای حمایت از زنان استفاده کرده است.
طلاق غیابی به این صورت است که زنان با استناد به دلایل محکمه‌پسند، مانند غیاب همسر یا مفقودالاثر شدن آن، بیماری‌های صعب العلاج روانی و جسمی، اعتیاد به مواد مخدر و مشروبات الکلی و همچنین محکومیت به حبس بیشتر از پنج سال، می‌توانند از دادگاه دادخواست جدایی را داشته باشند و از آنها بخواهند که شرایط جدایی را بررسی کند. در این وضعیت دادگاه ابزارهای مختلفی در اختیار دارد تا وضعیت مردان را بررسی و کنترل کند. اگر شرایط مرد مطابق با درخواست متارکه زن باشد، دادگاه این امکان را به آنها می‌دهد تا از گزینه جدایی استفاده کنند و حتی امکان استفاده از مهریه را هم داشته باشند.

زنان تحت چه شرایطی می‌توانند از طلاق غیابی استفاده کنند؟

یکی از چالش‌هایی که معمولاً زنان به هنگام گرفتن جدایی به صورت غیابی با آن درگیر هستند، این است که چه گزینه‌ای را به عنوان بهانه اصلی جدایی قرار دهند تا از آن به عنوان یک راهکار قانونی استفاده کنند. حقیقت ماجرا این است که راهکارهای جدایی برای زنان نسبت به مردان بسیار سخت‌تر است و باید توجیهات عرفی و قانونی کافی داشته باشند. طبق قانون مدنی کشور زنان می‌توانند از شرایط زیر برای طلاق غیابی استفاده کنند:

مفقودالاثر شدن مرد برای زمانی در حدود ۴ سال

طبق قانون مدنی اگر مرد به مدت چهار سال تمام مفقودالاثر شده باشد و امکان گرفتن خبر برای زنان وجود نداشته باشد، آن‌ها می‌توانند از این مورد به عنوان یک راهکار برای جدایی استفاده کنند. در این حالت دادگاه در سه نوبت آگهی گمشده برای مرد منتشر می‌کند و این آگهی‌ها به فاصله یک ماه در روزنامه‌های کثیرالانتشار منتشر می‌شود. هزینه این آگهی بر عهده زنان است و اگر پس از گذشت یک سال از اولین آگهی منتشر شده، اثری از مرد نباشد دادگاه می‌تواند موت فرضی مرد را در نظر گرفته و درخواست طلاق غیابی زنان را بپذیرد.

عدم پرداخت نفقه به مدت ۶ ماه

یکی دیگر از عواملی که زنان می‌توانند از آن برای جدایی غیابی استفاده کنند، عدم پرداخت نفقه به مدت زمان ۶ ماه است. در حقیقت برای مردان هیچ بهانه‌ای مانند تنگدستی و فقر وجود ندارد و آنها باید نفقه زن را به طور کامل بپردازند. در این حالت زنان می‌توانند عدم پرداخت نفقه را به عنوان بهانه اصلی دادخواست متارکه قرار دهند و از این طریق شکایت کنند. البته استفاده از این گزینه شرایط خاصی دارد که یکی از آنها تمکین کامل زن از شوهر است. اگر در دادگاه مشخص شود که زن در قبال شوهر خود تمکین نمی‌کند، در این حالت دادگاه زن را مستحق دریافت نفقه نمی‌داند و به همین دلیل شکایت او برای طلاق غیابی قابل قبول نخواهد بود.

داشتن وکالت طلاق از طرف مرد

در برخی موارد زنان از طرف شوهر خود وکالت در طلاق دریافت می‌کنند و آنها می‌توانند از این گزینه برای گرفتن طلاق توافقی یا غیابی استفاده کنند. روش کار به این صورت است که زنان یک وکیل دادگستری به وکالت از شوهر خود استخدام می‌کنند و بدون نیاز به حضور او در دادگاه، مراحل جدایی را انجام می‌دهند. البته با توجه به اینکه وکیل به عنوان نماینده شوهر در دادگاه حضور دارد، نمی‌توانیم آن را در زمره طلاق غیابی قرار دهیم.

مشقت زندگی یا عسر و حرج

از ازدواج به عنوان یک راهکار برای به دست آوردن آرامش در زندگی یاد می‌شود و اگر خلاف این موضوع به اثبات برسد، اتمام زندگی و جدایی می‌تواند بهترین راهکار باشد. یکی از مواردی که زنان می‌توانند از آن برای طلاق غیابی خود استفاده کنند، مسئله مشقت زندگی یا عسر و حرج است. عسر و حرج به حالتی گفته می‌شود که زن توانایی تحمل شرایط سخت زندگی را نداشته باشد و برای رهایی از زندگی مشقت‌بار خود درخواست متارکه می‌دهد. جالب است بدانید که دادگاه حتی برای زنانی که حق طلاق هم ندارند این راه را باز گذاشته و می‌توانند از آن استفاده کنند.

طلاق

عسر و حرج چگونه تعیین می‌شود؟

یکی از ابهاماتی که برای زنان در زمینه استفاده از عسر و حرج وجود دارد این است که به شکل حقیقی و دقیق نمی‌دانند مصداق آن چیست؟! حقیقت ماجرا این است که شرایط زندگی افراد مختلف با یکدیگر متفاوت است و حتی میزان سختی در زندگی در شهرهای مختلف هم با یکدیگر فرق دارد. به همین دلیل یک تبصره تحت عنوان تبصره ۱۱۳۰ قانون مدنی اضافه شده است که در آن موارد عسر و حرج به طور کامل و دقیق تعریف شده است.
• اگر مرد برای حداقل ۶ ماه متوالی یا ۹ ماه متناوب ظرف مدت یک سال بدون هیچ‌گونه عذر موجه محل زندگی خانوادگی خود را ترک کند، مصداق عسر و حرج است.
• اگر مرد به مواد مخدر و مصرف مشروبات الکلی اعتیاد داشته باشد و زندگی زناشویی او را مختل کند. در صورت امتناع یا عدم موافقت با ترک اعتیاد یا حتی در صورت عدم تعهد به ترک آن‌ها زن می‌تواند برای متارکه به صورت غیابی اقدام کند و دادگاه می‌تواند با بررسی شواهد حکم جدایی را امضا کند.
• انجام رفتارهای نامناسب و زننده در مورد زوجه مانند ضرب و شتم یا سوء رفتار مستمر که امکان زندگی مناسب برای او را از بین ببرد.
• محکومیت مرد به حبس پنج ساله یا بیشتر به شکل قطعی.
• ابتلای قطعی مرد به بیماری‌های روانی یا ساری و یا هر گونه عارضه صعب‌العلاج دیگر که امکان زندگی مشترک برای زوجه را مختل کند.
• امتناع مرد از آمیزش و برقراری رابطه جنسی، بی‌اعتنایی به دلایل مختلف به همسر، تأکید به ازدواج مجدد با وجود مخالفت همسر و داشتن ارتباط نامشروع.
طبق قانون مدنی کشور اگر برای زنان مسجل شود که شرایط استفاده از عسر و حرج را دارند، می‌توانند به طور مستقیم تقاضای جدایی به صورت غیابی یا حضوری را داشته باشند. در این صورت و در صورت تأیید شدن موارد عسر و حرج در محکمه، دادگاه می‌تواند مرد را مجبور به متارکه کند یا به اذن حاکم شرع حکم جدایی را صادر کند.
طبیعی است که گزینه جدایی به صورت غیابی برای زنان به عنوان یک راهکار نهایی برای فرار از شرایط زندگی نامطلوب در نظر گرفته شده است. به همین دلیل اگر برخی از افراد دلایل محکمه‌پسند و قانونی برای استفاده از این گزینه نداشته باشند، دادگاه به هیچ وجه با درخواست آنها موافقت نمی‌کند و در حقیقت این افراد بیشتر زمان و وقت خود را هدر می‌دهند. در برخی موارد هم ممکن است مردان در سفرهای خارجی باشند و بیش از ۶ ماه سفر آنها طول بکشد. در این صورت این زنان می‌توانند ثابت کنند که نفقه آنها پرداخته نشده و از گزینه طلاق غیابی استفاده کنند. اما از لحاظ عرف و انصاف چندان قابل قبول نیست.
امیدواریم که این مطلب جزئیات کاملی در مورد استفاده زنان از طلاق غیابی در اختیار شما قرار داده باشد تا از آن به عنوان یک راهنما استفاده کنید.