گسترش سریع فضای مجازی و تاثیرات گسترده آن بر زندگی عادی افراد بر هیچکس پوشیده نیست. فضای مجازی در حال حاضر بخش مهمی از زندگی افراد را تشکیل می دهد و به همراه تمام ویژگی های مثبت خود مشکلاتی نیز دارد. وقوع جرایم اینترنتی یکی از مشکلات فضای مجازی است که دولت ها و سازمان های امنیتی را به واکنش واداشته است. با این که در موارد بسیاری جرایم فضای مجازی نمونه هایی از جرایمی هستند که در دنیای واقعی نیز با آنها رو به رو می شویم، اما به دلیل وقوع آنها با شیوه های جدید و تحقق آنها در ابعاد بسیار متفاوت نسبت به دنیای واقعی، قوانین خاصی برای برخورد با آنها وضع شده است. طبق دسته بندی جرایم رایانه ای، کلاهبرداری اینترنتی یکی از گسترده ترین بخش های جرایم اینترنتی است که در این مقاله سعی می کنیم به بررسی آن بپردازیم.

آشنایی با مفهموم کلاهبرداری اینترنتی

در دنیای واقعی کلاهبرداری مفهموم مشخصی دارد. به زبان ساده هر گاه شخصی به وسیله اعمال متقلبانه و با فریب دادن فرد دیگر، اموال او را تصاحب کند یا در اسناد تغییری به نفع خود ایجاد کند، کلاهبرداری کرده است. در دنیای مجازی نیز تقریباً همین مفهوم برای کلاهبرداری اینترنتی به کار برده می شود. با این تفاوت که در کلاهبرداری اینترنتی از اعمال و وسایل متفاوتی برای رسیدن به اهداف تقریباً مشابه با کلاه‌ برداری در دنیای واقعی استفاده می شود. از تفاوت های کلاهبرداری اینترنتی با کلاه‌ برداری معمولی این است که، در فضای مجازی کلاه‌ برداری در اکثر موارد بدون آگاهی افراد بزه‌دیده رخ می دهد. به این ترتیب زمانی که فرد متوجه می شود که دچار کلاه‌ برداری اینترنتی شده است، هیچ ایده ای در مورد مجرم و کسی که او را به هر روشی فریب داده است ندارد. در حالی که در دنیای واقعی در اکثر موارد کلاهبردار برای بزه‌دیده شناخته شده است. کلاهبرداری از حساب های بانکی افراد یا به دست آوردن اطلاعات مالی افراد از طریق صفحات مجازی تقلبی یکی از مثال های کلاهبرداری اینترنتی است.

کلاهبرداری اینترنتی از نظر قانون

بعد از کش و قوس های فراوان بالاخره در سال ۱۳۸۸، مجلس قانون جرایم رایانه ای را به تصویب رساند. طبق ماده ۱۳ قانون جرایم رایانه ای قانون کلاهبرداری اینترنتی و مجازات آن مشخص شده است: «هرکس به طور غیرمجاز از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی با ارتکاب اعمالی از قبیل وارد کردن، تغییر، محو، ایجاد یا متوقف کردن داده‌ها یا مختل کردن سامانه، وجه یا مـال یا منفعت یا خدمات یا امتیازات مالی برای خود یا دیگری تحصیل کند؛ علاوه بر رد مال به صاحب آن، به حبس از یک تا پنج سال یا جزای نقدی از بیست میلیون (۲۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا یکصد میلیون (۱۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.».

شاید دوست داشته باشید بخوانید  وکیل پرونده های کلاهبرداری، راه حل مشکلات کلاهبرداری

مصادیق کلاهبرداری اینترنتی طبق تعریف قانونی آن

• وارد کردن داده
دسترستی به اطلاعات شخصی و وارد کردن این اطلاعات به دستگاه های رایانه ای از مصادیق کلاه‌ برداری اینترنتی است. بهترین مثال برای این نوع از کلاه‌ برداری کارت های عابر بانک است. اگر فردی با پی بردن به رمز اول یا دوم کارت بانکی فرد دیگر، اقدام به وارد کردن این رمزها در دستگاه های عابر بانک یا صفحات اینترنتی کند و به این وسیله از حساب بانکی فرد مورد نظر پول برداشت کند مرتکب جرم کلاه‌ برداری شده است. دقت کنید که محافظت از رمز عبور اول و دوم کارت بانکی یکی از مواردی که می تواند از شما در مقابل بسیاری از کلاه‌ برداری ها محافظت کند.
• تغییر اطلاعات و داده ها
هر گونه تغییر در اطلاعات خود یا دیگران در فضای مجازی که نفعی را شامل فرد کلاهبردار کند در زمره کلاهبرداری اینترنتی از طریق تغییر داده ها قرار خواهد گرفت. برای مثال با دستکاری حساب بانکی مبلغ موجودی را افزایش دهد یا با تغییر اطلاعات شخصی در سامانه های دولتی اطلاعات را مجهول کند.
• محو داده ها
یکی از موارد دیگری که در قانون کلاهبرداری اینترنتی به آنها اشاره شده است، موضوع محو داده ها است. هر فرد دارای اطلاعات مهمی است که در بانک ها، سازمان ها و … ذخیر شده اند. حذف این اطلاعات اگر باعث منتفع شدن فرد شود از مصادیق جرایم کلاهبرداری اینترنتی است. برای مثال از بین بردن مدارک مربوط به بدهی های بانکی یا هرنوع اسناد و مدارک دیگری که به ضرر فرد کلاهبردار هستند.
• ایجاد داده
ایجاد داده زمانی به عنوان کلاهبرداری اینترنتی مطرح می شود که طی آن اطلاعاتی که از قبل وجود نداشت جعل شده و به بانک داده های اطلاعاتی اضافه شود. برای مثال فردی که کارت پایان خدمت ندارد از طریق ایجاد داده سعی کند که نام خود را در بین افرادی که دوره سربازی را گذرانده اند ثبت کند.

بررسی جرایم کلاهبرداری اینترنتی

• قطع کردن دسترسی به اطلاعات
یکی از موارد ویژه ای که در این قانون به آن اشاره شده است، متوقف کردن داده است. متوقف کردن داده به این معنا است که کلاهبردار در هنگام جا به جایی اطلاعات در مسیر اختلالی ایجاد کند و یا داده ها را در مسیر بدزدد. قطع کردن ارتباطات رایانه ای و یا تغییر مسیر داده های در حال انتقال در بسیاری از جرایم کلاهبرداری اینترنتی رخ می دهند. برای ورود به سیستم بانکی و تغییر مسیر انتقال پول به حساب کلاهبردار یکی از مصادیق قطع کردن دسترسی به اطلاعات و کلاهبرداری اینترنتی است.
• مختل کردن سیستم ها و دستگاه های رایانه ای
یکی از موارد پرتکرار در جرایم اینترنتی است. قانون گذار در مورد مختل کردن سیستم ها و دستگاه های رایانه ای می گوید “مختل کردن سامانه نیز مربوط به سیستم و دستگاهی است که داده‌ها در آن پردازش می‌شوند. مرتکب کلاهبرداری رایانه‌ای با ایجاد اختلال در خود سیستم رایانه‌ای و نه داده‌های آن، برای خود کسب سود و منفعت مالی می‌کند” به این ترتیب هر گونه تغییر در دستگاه های عابر پیاده، دستگاه پوز، سیستم‎های پشتیبانی، سرورها و … که سبب ایجاد اختلال در آنها شود جزء جرایم رایانه ای است.

شاید دوست داشته باشید بخوانید  کلاهبرداری

مجازات در نظر گرفته شده برای کلاهبرداری اینترنتی

همان طور که گفته شد ” مجرمان کلاه‌ برداری های اینترنتی علاوه بر رد مال به صاحب آن، به حبس از یک تا پنج سال یا جزای نقدی از بیست میلیون (۲۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا یکصد میلیون (۱۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد” به این ترتیب نهایت مجازاتی که برای این افراد در نظر گرفته شده، ۵ سال حبس با رد مال ۱۰ میلیون تومانی است که در بین کل جرایم رایانه ای مجازات سنگینی محسوب می شود. هر چند طبق شنیده ها در طی یکی دو سال آینده احتمال افزایش مجازات رد مال تا ۳ برابر مبلغ فعلی نیز وجود دارد. یکی از نکاتی که در مجازات کلاهبرداری اینترنتی به آن پرداخته نشده است موضوع گستردگی آن است.
یک فرد می تواند در یک لحظه حساب چند هزار نفر را در سراسر کره زمین مسدود کند یا به نفع خود خالی کند. به همین دلیل گفته می شود که در قانون جدید احتمالاً به این نکته نیز توجه های بیشتری خواهد شد. در نهایت باید گفت پیشگیری از این جرایم راه ساده تری است و پیشنهاد می کنم با توجه به مثال هایی که در این مقاله به آنها اشاره کردیم سعی کنید با امن تر کردن فضای مجازی خود و توجه به راه های نفوذ کلاهبرداران خود را نسبت به آنها مصون کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *