دعاوی حقوقی تصرف عدوانی

تصرف عدوانی عبارت است از «تصرف در مال غیر بدون اذن مالک و قانون». هر چند این تعریف به صورت واضح و شفاف نمی باشد ولی دعاوی ناشی از تصرف عدوانی در حقوق ایران شامل دعاوی حقوقی و هم شامل کیفری خواهد شد اما نکته مهمی که در تمیز بین این دو وجود دارد این است که با توجه به رویه عملی در حقوق ایران در هر زمانی که خواهان دعوا در ابتدا بخواهد دعوای حقوقی مطرح کند، دیگر برای او امکان حق طرح کیفری وجود نخواهد داشت ولی در صورتی که در ابتدا به صورت کیفری موضوع را مطرح نماید حق طرح از طریق حقوقی نیز برای او محفوظ خواهد بود.

دعوای حقوقی رفع تصرف عدوانی

موضوع دعاوی حقوقی رفع  تصرف عدوانی  در مواد ۱۵۸ تا ۱۷۷ قانون آیین دادرسی مدنی به طور مفصل بیان شده است لذا  برای اینکه دعوای مربوطه تحقق پیدا کند نیاز به سه شرط دارد که به شرح ذیل می باشد:۱- خواهان در ملک مورد اختلاف دارای سابقه قبلی تصرف بوده باشد. ۲-خوانده بایستی بعد از خواهان ملک کوصوف را در تصرف خود گرفته باشد. ۳-خوانده باید بدون مجور قانونی ملک مورد نظر را تصرف کرده باشد و در اصطلاح تصرف به صورت عدوان بوده باشد.

هرزمانی که شخصی متصرف ملکی بوده باشد و دیگری بدون مجوز قانونی یا با قهر و غلبه، ملک را به تصرف خود در‌آورده است. متصرف قبلی خواهد توانست با مراجعه به دادگاه حقوقی و طرح دعوای رفع تصرف اقدام به بازگشت ملک خود نماید.

یکی از ویژگی‌های مهمی که در خصوص دعاوی حقوقی رفع تصرف عدوانی می‌تواند مورد توجه قرار بگیرد، این مورد می باشد که خواهان دعوا نیاز نخواهد داشت که مالکیت خود را به اثبات برساند و فقط در صورتی که تصرف قبلی خود را در ملک  به اثبات برساند خواهد توانست اقدام به طرح دعوا حقوقی علیه متصرف عدوانی بنماید. البته مدت زمان تصرف سابق خواهان باید نیز به انــدازه‌ای باید بـاشـد کـه او در عرف مـتصرف شناخته شده باشد و این مدت بنا بر نظر قاضی و عرف می‌تواند متفاوت نیز باشد.

شاید دوست داشته باشید بخوانید  دعاوی خانوادگی نفقه

در دعاوی حقوقی تصرف عدوانی،هرگاه  متصرف عدوانی، مالک ملک باشد و برای احقاق حق خود نیز اقدام به تصرف عدوانی ملک کرده باشد، متصرف ملک خواهد توانست که با طرح دعوا و اثبات تصرف قبلی خود، رفع تصرف عدوانی را از دادگاه درخواست بنماید. اما نکته در اینجا است که مالک ملک نیز خواهد توانست با طرح دعوای متقابل و ارایه اسناد مالکیت نسبت به طرح دعوای خلع ید اقدام و ملک را با استفاده از دادگاه حقوقی از متصرف باز پس گیرد.

یکی از ویژگی‌های مهمی که در احکام رفع تصرف عدوانی وجود دارد اجرای فوری رای دادگاه خواهد بود و مطابق بر قانون تجدیدنظر خواهی مانعی برای اجرای حکم نخواهد بود و رای دادگاه  که مبنی بر رفع تصرف می باشد  فوری اجرا شده و دادگاه  می‌تواند حکم به رفع آثار ناشی از تصرف عدوانی نیز بدهد.

دعاوی حقوقی
دعاوی حقوقی

شرایط اقامه دعاوی حقوقی تصرف عدوانی

بر طبق ماده ۱۵۸ آیین دادرسی مدنی هرگاه شخصی  دعوای رفع تصرف عدوانی اقامه نماید. شرایطی جهت تحقق آن وجود دارد که باید رعایت شود

در نتیجه می توان شرایط اقامه دعوای رفع تصرف عدوانی را به شرح ذیل دانست:

  1. دعاوی حقوقی تصرف عدوانی به طور کلی در مورداموال غیر منقول مطرح خواهد شد. مانند خانه و زمین. در نتیجه می توان اعلام داشت که اقامه دعوای تصرف عدوانی در مورد اموال منقول همچون خودرو امکان  پذیر نخواهد بود.
  2. نکته مهم این است که خواهان دعوا منظور همان کسی که دعوای تصرف عدوانی را اقامه می نماید بایستی حتما خودش ، قبل ازمتصرف عدوانی، در آن مال غیر منقولمتصرف بوده باشد  که در اصطلاح حقوقی، به این حالت سبق تصرف خواهان گفته خواهد شد و به طور کلی خواهان بایستی قبل از خوانده متصرف بوده باشد .این نکته حائز اهمیت است که بایستی بدانیم  اینکه خواهان تا چه مدت زمانی بایستی متصرف سابق بوده باشد ، به عرف بستگی خواهد داشت.
  3. نکته بعدی این است کهتصرف خوانده یعنی کسی که دعوای تصرف عدوانی علیه او مطرح می کنیم ، بایستی بعد از خواهان دعوا بوده باشد باشد و هرگاه خود خوانده هم قبل از خواهان متصرف بوده باشد ، در اینصورت خواهان متصرف سابق نبوده است در نتیجه نخواهد توانست؛ دعوای تصرف عدوانی را اقامه بنماید. در هر زمانی که شخصی ملگی را تصرف بنماید و سپس شخص دوم آن را متصرف گررد و دوباره همان شخص اول  متصرف گردد در این حالت شخص دوم نخواهد توانست بر علیه دیگری دعوای تصرف عدوانی مطرح نماید به این دلیل که شخص اول متصرف سابق محسئب می گردد.
  4. نکته دیگری که باید مورد لحاظ قرار گیرد این می باشد که تصرفی که مورد توجه قانونگذار است بایستیبصورت عدوانیبوده باشد . در نتیجه در هر زمانی که  تصرف دیگری در مال غیر منقول دارای جنبه قانونی بوده باشد و  همچنین با رضایت صورت گرفته باشد، به آن نمی توان تصرف عدوانی گفت هر چند که قانونگذار مفهوم ” تصرف عدوانی ” را به طور آشکار معلوم ومشخص نکرده است ولی با بکار بردن عبارت” بدون رضایت ” تا حد بسیار زیادی عدوان را مورد توجه و ملاک قرار داده است.
شاید دوست داشته باشید بخوانید  آشنایی با اهمیت وکالت امور جزایی

در پایان بایستی اشاره نمایم که  ارکان دعاوی حقوقی تصرف عدوانی  به این شرح می باشد:  تصرف سابق خواهان ، لاحق بودن تصرف متصرف یا خوانده  و عدوانی بودن تصرف توسط خوانده
همچنین نکته مهم این است که دادگاه حقوقی برای اقامه دعوای تصرف عدوانی حقوقی ، دادگاهی خواهد بود. که مال غیر منقول در حوزه آن واقع می باشد.

 

منابع:

برگرفته از آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی ایران / علی خالقی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *