شهادت در دعاوی حقوقی

با توجه بر اینکه یکی از ادله اثبات در دعاوی حقوقی شهادت شهود می باشد لذا فرصت را مناسب دیدیم که در این مقاله به بررسی مواردی از شهادت و شرایط مربوط به شاهد در اینگونه دعاوی بپردازیم و در ابتدا برای بهتر شدن بحث تعریفی را از شهادت ارائه می دهیم.

شهادت به مفهوم اعم آن  اخبار دادن  و یا خبر دادن شخصی را در  نزد دادگاه حقوقی از دیده ها یا شنیده ها یا  براساس سایر آگاهی هایی که به صورت اتفاقی یا به درخواست یکی از اصحاب دعوا از موضوعی پیدا کرده است  خواهد بود.در نتیچه این اخبار به سود خود شخص و به زیان دیگری خواهد بود.همچنین بایستی اشاره نمایم  که  در گواهی شخص محسوسات خود را با دخالت دادن تخصص خود و نتیجه گیری از آن ها ارائه نخواهد نمود.

شرایط شاهدین

در زمانی که در دعاوی حقوقی به شهادت شهود استناد می گردد بایستی شاهدین دارای شرایطی باشند که به شرح ذیل به آن خواهیم پرداخت:

شرایط عمومی برای شهادت

۱- بلوغ: شاهد در دادگاه حقوقی بایستی به سن بلوغ رسیده باشد  اما هر گاه شهادت در خصوص جراحتی بوده باشد که به حد قتل نفس نرسیده است به شرط رسیدن به ده سالگی و به شرط اینکه تا زمان ادای شهادت پراکنده نشده باشند شهادت قبول می گردد. در نتیجه مراد این خواهد بود که در شهادت بر جراحت صرفا شرط بلوغ منتفی بوده و سایر شرایط به قوت خود باقی خواهد ماند.

۲- عقل: شهادت شخصی که در حالت جنون می باشد مورد پذیرش در دعوای حقوقی نمی باشد و هرگاه جنون او ادواری بوده باشد شهادت او صرفا در حالت افاقه پذیرفته است و آنهم به شرط آنکه در زمان تحمل شهادت و نیز ادای آن در هوشیاری کامل قرار داشته باشد.

۳- اسلام: در خصوص شهادت شخصی که  کافر حتی اگر ذمی هم بوده باشد پذیرفته نخواهد بود و به بیان بهتر بایستی اشاره کنم که حتی اگر کسی بر ضد او شهادت داده می شود کافر باشد باز اسلام شرط خواهد بود.

شرایطی ضامن راستگویی گواه

۱- ایمان: در خصوص ایمان منظور  این می باشد که بایستی از اهل بیت(ع) پیروی کند و شهادت غیرامامی در هیچ حالتی پذیرفته نخواهد بود.

شاید دوست داشته باشید بخوانید  دعاوی کیفری و شروع به جرم

۲- عدالت: در تشخیص عدالت گواه نمی باشد که  نسبت به انجام تکلیف دینی او تحقیق گردد و حتی شغل و پیشه و معلومات گواه نیز معیارهای دقیقی برای تشخیص عدالت نخواهد بودو تنها نبودن سابقه ی فسق در گواه و عدم اشتهار او به فساد کافی می باشد و در تشخیص فسق و فساد نیز مفاهیم عرفی آن ها با توجه به شرایط زمانی و مکانی و حتی موقعیت اجتماعی گواه مورد نظر قرار خواهد گرفت در نتیجه کسی که چکی صادر کرده است و پرداخت نکرده به این علت شرط عدالت را از دست نخواهد داد و عدالت گواه بایستی احراز گردد.

شرایط ضامن دور ماندن از اتهام

۱- نداشتن نفع شخصی در دعوا:  هر گاه کسی که نفع شخصی چه به صورت عین یا منفعت یا حق در دعوا  نسبت به دیگری داشته باشد مورد پذیرش نخواهد بود.

۲- نداشتن دشمنی دنیوی بین گواه و طرف مقابل او

۳- اشتغال نداشتن به تکدی و ولگردی

سایر شرایط در دعاوی حقوقی

۱- طهارت مولد: شهادت افرادی که از زنا متولد شده اند حتی در مواردی که اموال ناچیزی مورد شهادت باشند مردود خواهد بود و  البته لازم به ذکرمی باشد که شهادت چنین فردی صرفا زمانی رد خواهد شد که از نظر شرع حلال زاده نبودن آنها  ثابت شود در نتیجه به آن چه که بر سر زبان ها می باشد اگر چه زیاد باشد تا وقتی که علم حاصل نگردد اعتناء نخواهد شد.

۲- گواه با یکی از اصحاب دعوا نبایستی رابطه­ی خویشاوندی داشته باشد.

۳- نبودن سمت خادم و مخدومی بین گواه و شخصی که او را برای شهادت آورده است.

دعاوی حقوقی قابل اثبات با شهادت

۱- دعاوی که با شهادت دو مرد ثابت خواهد شد: برطبق قانون آیین دارسی مدنی اصل طلاق و اقسام آن و  همچنین رجوع در طلاق و دعاوی غیرمالی از قبیل مسلمان بودن، بلوغ، جرح و تعدیل و عفو از قصاص، وکالت، وصیت با شهادت دو مرد قابل اثبات خواهد بود و این نکته را باید توجه داشت که در دعوای حقوقی که در مورد بلوغ در دختران  است با شهادت دو مرد یا یک مرد و دو زن اثبات می گردد.

شاید دوست داشته باشید بخوانید  غصب و شرایط حقوقی آن

۲- دعاوی که با شهادت دو مرد یا یک مرد و دو زن به اثبات خواهد رسید:

الف- دعوای مربوط  به اصل نکاح  که با شهادت دو مرد یا یک مرد و دو زن ثابت می گردد.

ب- دعاوی حقوقی مالی: دعاوی که ماهیتا در مورد اموال می باشند مانند: دین، ثمن، مبیع، معاملات، وقف، اجاره، وصیت به نفع مدعی، غصب، جنایات خطایی و شبه عمد که موجب دیه است.

۳- دعاوی که با شهادت چهار زن و دو مرد و یا یک مرد و دو زن به اثبات خواهد رسید:  بر طبق بند ج از ماده ۲۳۰ قانون آئین دادرسی مدنی دعاوی که اطلاع از آن ها معمولاً در اختیار زنان می باشد مثل ولادت، رضاع، بکارت، عیوب درونی زنان

۴- دعاوی دیگری هستند که برای اثبات  ترکیبی از شهادت و سوگند نیاز می­باشد

بر طبق ماده ۲۷۷ قانون آیین دادرسی مدنی د دعاوی حقوقی مالی  را که به هر علت و سببی به ذمه تعلق خواهد کرفت مانند قرض، ثمن معامله، مال الاجاره، دیه ی جنایات، مهریه، نفقه ضمان به تلف و یا اتلاف همچنین دعاوی که مقصود از آن مال است از قبیل بیع، صلح، اجاره، هبه، وصیت به نفع مدعی جنایات خطایی و شبه عمد موجب دیه، هر گاه برای اثبات بینه شرعی کافی نبوده و با وجود نداشته باشد می توان با معرفی یک گواه مرد یا دو گواه زن و ادای سوگند آن­ها را ثابت نمود.

در اینگونه موارد در دعاوی حقوقی ابتدا گواه واجد شرایط شهادت خود را اداء می نمایند و سپس سوگند توسط خواهان ادا خواهد شد. در نتیجه  مدعی در این دعاوی  خواهد توانست گواهان دارای شرایط  خود رابه تعداد جنسیت مقرر دو مرد یا یک مرد و دو زن  به دادگاه معرفی کرده و یا ترکیبی از گواهی و سوگند را ارائه بدهد.

دعاوی حقوقی
دعاوی حقوقی

منابع :

برگرفته از قانون مدنی در نظم حقوق کنونی / ناصر کاتوزیان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *