آپارتاید

واژه آپارتاید (Apartheid) ازنظر لغوی به معنای مجزا و جدا نگه داشتن است و در واقع به معنای سیستمی از تبعیض نژادی؛ مذهبی و قومی و جداسازی اجتماعی می باشد که غالباً به وسیله طیف اکثریت (حاکم) نسبت به گروه اقلیت اعمال می شود.

چنین نظامی غالباً با جداسازی فیزیکی و سرزمینی نژادها و محروم ساختن برخی از نژادها از منافع و خدمات عمومی  مورد شناسایی قرار می گیرد. آپارتاید وضعیتی مشابه بردگی را بر مردمی که در چنین شرایطی از حیث نژادی قرار می گیرند اعمال می نماید.آپارتاید بی تردید نقض حقوق بشر محسوب شده و یک جرم بین المللی می باشد. نمونه بارز و مصداق عینی اقدامات مربوط به آپارتاید را می توان در پیشینه تاریخی اقداماتی که در آفریقای جنوبی صورت پذیرفته مشاهده نمود. نمونه کنونی این اقدامات توسط صهیونیست ها با کشیدن دیوار حایل بین فلسطینی ها و اسرائیلی ها و سایر رفتارهای تبعیض آمیز قابل مشاهده است. در ماده ۲ کنوانسیون بین المللی منع و مجازات جرم آپارتاید (نژادپرستی)؛ (جرم آپارتاید) به گونه ای خاص و به این شرح تعریف شده است (از نظر این کنوانسیون ؛ عبارت (جنایت آپارتاید) که شامل سیاست ها و اعمال مشابه جدایی نژادی و تبعیض نژادی است نظیر آنچه در آفریقای جنوبی اعمال می شود عبارت است از: اعمال غیرانسانی زیر که به منظور استقرار و حفظ سلطه یک گروه نژادی علیه گروه های نژادی دیگر صورت می گیرد و به طور سیستماتیک آنها را تحت فشار قرار می دهد . اعمال مزبور عبارتند از: الف –  انکار حق حیات و آزادی شخصی عضو یا اعضای یک گروه یا گروه ها از طریق : ۱- قتل اعضای  یک گروه یا گروه های نژادی، ۲- اعمال آزار بدنی و روحی بر اعضای یک گروه یا گروه های نژادی؛ نقض آزادی و کرامت آنها و اعمال شکنجه و رفتارهای ظالمانه؛ غیرانسانی و تحقیرآمیز نسبت به آنهاست. توقیف خودسرانه و یا زندانی کردن غیرقانونی اعضای یک گروه یا گروه های نژادی؛ ب – تحمیل عمدی وضعیت و شرایط زندگی بر یک گروه یا گروه های نژادی به منظور از بین بردن تمام یا بخشی از آنها؛ ج- هر گونه اقدام قانون گذاری یا اقدامات دیگر به منظور ممانعت از شرکت یک گروه یا گروه های نژادی در امور سیاسی؛ اجتماعی؛ اقتصادی و فرهنگی کشور و ایجاد عمدی شرایطی که مانع رشد گروه های نژادی  می گردد؛ به ویژه با انکار حقوق و آزادی های اساسی آنها نظیر حق کار؛ حق داشتن اتحادیه؛ حق آموزش؛ حق ترک کشور و بازگشت به آن؛ حق تابعیت؛ حق آزادی رفت و آمد و انتخاب محل اقامت؛ حق آزادی عقیده و بیان و حق آزادی اجتماعات؛ د – هر گونه اقدام و از جمله اقدام قانون گذاری که به منظور تقسیم مردم به مرزبندی های نژادی طراحی شده باشد و ایجاد محله ها و اماکن جداگانه برای گروه های نژادی و ممانعت از ازدواج مختلط نژادهای مختلف و مصادره املاک گروه یا گروه های نژادی یا اعضای یک گروه؛ ه- استسمار و بهره کشی از کار اعضای یک گروه یا گروه های نژادی و یا واداشتن آنها به کار اجباری؛ و- تعقیب سازمان ها و اشخاص و محروم کردن آنها از حقوق و آزادی هایشان به خاطر مخالفت با آپارتاید 

شاید دوست داشته باشید بخوانید  اهمیت وکیل خانواده در امور حضانت کودک

ممنوعیت و مجازات آپارتاید

به این ترتیب کنوانسیون بین المللی منع و مجازات جرم نژادپرستی (آپارتاید)، آپارتاید را جنایت علیه بشریت و ناقض حقوق بین المللی و اهداف و اصول سازمان ملل و تهدید جدی صلح و امنیت بین المللی اعلام نموده است. آپارتاید؛ جدایی نژادی و در واقع نژادپرستی و به یک معنی شامل مفهوم تبعیض نژادی می باشد ولی آنچا در کنوانسیون مزبور مطرح شده؛ مفهوم و منظور خاصی از نوع تبعیض نژادی بوده که با توجه به آنچه که در افریقای جنوبی در جریان بود؛ مدنظر قرار داده شده. به طور کلی ممنوعیت آپارتاید؛ جدایی نژادی و در واقع تبعیض نژادی که به یک معنی مشمول مفهوم تبعیض نژادی است هم در منشور ملل متحد و در اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاقین مطرح شده و به طور خاص هم در کنوانسیون بین المللی محو و منع هر نوع تبعیض نژادی مورد تأکید قرار گرفته است. به این ترتیب ممنوعیت آپارتاید و هر گونه نژادپرستی و تبعیض نژادی به گونه ای کلی تحت اصل عدم تبعیض در نظام حقوق بشر امری مسلم و پذیرفته شده است. با وجود تمامی این تلاش ها در عرصه بین المللی باز هم نژادپرستی در برخی نظام ها وجود داشته و دارد. لذا در پی ادامه تلاش های مداوم و مستمر سازمان ملل متحد برای از بین بردن آپارتاید و سیاست نژادپرستی و جدایی نژادی به ویژه آنچه در کشور آفریقای جنوبی وجود داشت؛ مجمع عمومی سازمان ملل در ۳۰ نوامبر ۱۹۷۳ طی قطعنامه شماره ۳۰۶۸ کنوانسیون بین المللی منع و مجازات جرم نژادپرستی (آپارتاید) را به تصویب رساند. در ماده ۳ این کنوانسیون ضمن جرم انگاری این عمل؛ شرکت یا تشویق  همکاری و توطئه برای ارتکاب این جرم را نیز جرم محسوب نموده و مطابق ماده ۵ کنوانسیون مزبور متهم به این جرم قابل محاکمه در مرجع صالح می باشد.

شاید دوست داشته باشید بخوانید  انواع جرایم سایبری

رویکرد اسلام و جمهوری اسلامی در قبال آپارتاید 

مطابق آیات و روایات؛ دین اسلام همه انسان ها را در کرامت ذاتی برابر دانسته و همه افراد بشر را در مبدأ خلقت و ماده اصلی خلقت و ماهیت و مختصاتی که دارند یکسان دانسته و هیچ گونه تبعیضی را بر اساس نژاد به رسمیت نشناخ‍ته و بلکه در نقطه مقابل چنین تبعیضی را به شدت مورد نکوهش قرار داده است. در راستای همین تعالیم اسلامی در ماده ۱ اعلامیه اسلامی حقوق بشر (قاهره) آمده (همه مردم در اصل شرافت انسانی و تکی و مسئولیت برابرند بدون هیچ گونه تبعیضی از لحاظ نژاد یا رنگ یا …) و در بند د ماده ۲۲ اعلامیه مزبور هم صریحاً بیان شده (برانگیختن احساسات قومی یا مذهبی و یا هر چیزی که منجر به برانگیختن هر نوع حس تبعیض نژادی گردد جایز نیست) موضع گیری کلی جمهوری اسلامی ایران در قبال این مسئله را می توان در بند ۹ و ۱۴ اصل سوم قانون اساسی مشاهده نمود که در آن رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه در تمام زمینه ها و تساوی عموم افراد ملت در برابر قانون و دادگاه ها و غیره جزء وظایف عمده حاکمیت برشمرده شده و در اصل ۱۹ نیز صریحاً بر برخورداری مردم ایران از حقوق مساوی و نفع هر گونه تبعیض بر اساس رنگ؛ نژاد؛ زبان و مانند اینها تأکید شده است. علاوه بر این دولت جمهوری اسلامی ایران با تصویب مجلس شورای اسلامی در بهمن ماه ۱۳۶۳ و تأیید شورای نگهبان به کنوانسیون بین المللی منع مجازات جرم نژادپرستان (آپارتاید) (۱۹۷۳) ملحق شده و هیچ گونه حقی نسبت به آن اعلام ننموده است.

نتیجه گیری 

بدین ترتیب آنچه از مجموع  نگرش های حقوقی بشری در سطوح مختلف به آپارتاید برداشت می شود اینکه هر گونه اقدامی مبنی بر تبعیض نژادی امری مذموم و ضد اخلاقی به شمار آمده که مطابق مقررات و موازین بین المللی؛ منطقه ای و ملی ممنوع شده و قابل تعقیب و مجازات می باشد؛ اما با وجود وضع تمامی مقررات مختلف باز هم عملاً در پاره ای از جوامع اشکال مختلفی از تبعیض نژادی در عرصه های مختلف سیاسی؛ اجتماعی؛ آموزشی و غیره مشاهده می شود.

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *